De loonnorm bedraagt 1,1% van de loonkosten. Wat betekent dat concreet? Nu de tijd van de ondernemingsonderhandelingen aangebroken is herhalen we de principes.

 

Loonkosten

De loonkosten zijn een veel ruimer begrip dan het begrip loon in het arbeidsrecht of in het sociale zekerheidsrecht. Loonkosten is een boekhoudkundig begrip.

De wet op de loonnorm verwijst naar de Europese verordening inzake de nationale rekeningen waaruit we kunnen afleiden dat alle beloningen voor personeel in aanmerking komen: lonen in gelijk welke vorm (bruto, in natura, maaltijdcheques of ecocheques, ), gewaarborgd loon, wettelijke bijdragen voor de sociale zekerheid, conventionele bijdragen voor sectorale sociale fondsen, vormingsinspanningen, aanvullende pensioenen, hospitalisatie, enz. De facto komt dit neer op post 62 van de jaarrekeningen.

Er zijn vier uitzonderingen op de algemene regel: winstdeelnames, aandelen toegekend als werknemersparticipatie, premies voor sociale sectorale pensioenen en innovatiepremies. Daarbuiten heeft geen enkele uitzondering een wettelijke basis. Dit principe hebben de sociale partners bevestigd en ondertekend in het interprofessioneel akkoord en in cao nummer 119.

Geen enkele interpretatie kan daar aan tornen. Zelfs niet die van de administratie. Wie het tegenovergestelde beweert moet de wettelijke basis aantonen als bewijs.

1,1%

De onderhandelingsmarge voor de verbetering van de loon- en arbeidsvoorwaarden in 2017-2018 bedraagt 1,1%.

Die 1,1% staat los van de automatische indexeringen en van de baremieke verhogingen. Die komt er boven op.

De vermindering van de sociale zekerheidsbijdragen (cf. tax shift) heeft geen invloed op de marge.

Het is een maximummarge voor alle ondernemingen en voor alle sectoren.

Overeenkomst

De loonnorm slaat op de verhoging van de loonkosten door overeenkomst. Hieronder verstaan we collectieve arbeidsovereenkomsten en individuele arbeidscontracten.

Eenzijdig toegekende verhogingen vormen ook een overeenkomst. Juristen zijn duidelijk . Een eenzijdige rechtshandeling (bv. een gift) die aanvaard wordt door een andere partij is een contract.

Ook een arbeidsreglement valt er onder want die maakt deel uit van de arbeidsovereenkomst. Trouwens de procedure tot wijziging van een arbeidsreglement is een vorm van collectief akkoord.

Gemiddeld

De loonnorm verbiedt overeenkomsten te sluiten waardoor de loonkosten gemiddeld genomen in de jaren 2017-2018 meer zouden stijgen dan 1,1% t.o.v. de loonkosten in 2016. Dit is een gemiddelde te berekenen op ondernemingsniveau. Een verhoging van meer dan 1,1% voor de hoogste lonen vermindert dus de ruimte voor meer koopkracht voor de lagere lonen.

Recurrent

Men moet rekening houden met het blijvend effect van een conventionele loonsverhoging. Beweren dat een verhoging van de brutolonen met 2,2%, vanaf 1 januari 2018 een budgettair impact heeft op 1,1% houdt geen steek. De loonkosten stijgen nadien structureel met 4,4% en het is juist dat wat de wetgever en de sociale partners willen vermijden.

Praktisch

Het effect berekenen van 1 euro loonsverhoging op de totale loonkosten is geen sinecure. Vele onderhandelaars gebruiken de formule: 1 euro gedeeld door het gemiddelde bruto loon. Wil men bruto lonen ruilen voor andere voordelen dan hanteren ze de regel van drie. Daarbij vergelijken ze de verschuldigde sociale bijdragen op het bruto loon met de kosten van andere voordelen. De sociale bijdragen hangen af van statuut, sector en onderneming.

‘Soms zie ik positieve elementen bij de vakbonden, soms niet. Hun rol is dus niet helemaal negatief. Maar ik erken zeker dat sommige vakbondsleiders de verdediging van hun leden verwarren met de verdediging van de staat, waardoor ze deze verzwakken.’
Franstalige socioloog Alain Eraly (ULB)in De Standaard 12 mei 2016